“Âm nhạc mang lại màu sắc cho không khí hiện tại.” ~Karl Lagerfeld
Tôi từng nghĩ mình là một người biết lắng nghe. Tôi có thể giữ giao tiếp bằng mắt, gật đầu vào đúng thời điểm, đặt những câu hỏi tiếp theo một cách chu đáo. Nhưng vào một buổi chiều, ngồi khoanh chân trên tấm thảm tập yoga trong một studio nhỏ ở Rishikesh, tôi nhận ra mình chưa bao giờ thực sự lắng nghe bất cứ điều gì, kể cả bản thân mình.
Giáo viên yêu cầu chúng tôi nhắm mắt lại và chỉ cần chú ý đến những âm thanh xung quanh. Một chiếc quạt trần quay chậm trên đầu. Tiếng chó sủa đâu đó dưới phố. Hơi thở của chính tôi, không đều và nông. Và sau đó, bên dưới tất cả những điều đó, một thứ mà tôi chỉ có thể mô tả là sự tĩnh lặng có kết cấu – một sự tĩnh lặng sống động, rung động mà trước đây tôi quá bận rộn nên không thể nhận ra.
Đó là cuộc gặp gỡ sâu sắc đầu tiên của tôi với Nada Yoga, phương pháp tập yoga cổ xưa của Ấn Độ thông qua âm thanh. Và nó lặng lẽ phá hủy mọi thứ tôi nghĩ tôi biết về sự hiện diện.
Khi chúng ta lấp đầy mọi sự im lặng
Trong phần lớn cuộc đời trưởng thành của mình, tôi đã di chuyển khắp thế giới với tiếng ồn xung quanh như một người bạn đồng hành thường xuyên. Âm nhạc trong khi nấu ăn. Một podcast trong lúc tôi đi dạo buổi sáng. Tiếng tivi rì rầm khi tôi chìm vào giấc ngủ. Tôi tự nhủ mình chỉ đơn giản là thích âm thanh. Nhưng thành thật mà nói, tôi sợ những gì có thể xảy ra trong im lặng.
Có một loại tiếng ồn mà chúng ta tạo ra không phải để giải trí mà để bảo vệ. Nó khiến chúng ta không thể ngồi lại với những câu hỏi khó: Tôi có đang sống cuộc sống mà tôi thực sự mong muốn không? Tại sao mối quan hệ này lại cảm thấy trống rỗng đến vậy? Tôi thực sự đang cảm thấy gì bên dưới sự bận rộn này?
Tôi đã sử dụng âm thanh như một lối thoát khỏi âm thanh, khỏi âm thanh sâu thẳm hơn của đời sống nội tâm của chính mình. Và tôi không biết.
Cảm giác mà tôi sợ phải đối mặt nhất trong im lặng là cảm giác vô mục đích và sự không chắc chắn sâu sắc về việc liệu con đường tôi đã chọn, cống hiến cả đời cho âm nhạc, có thực sự là của tôi hay chỉ đơn giản là con đường tôi luôn biết. Lớn lên trong nền âm nhạc cổ điển Ấn Độ, thật khó để phân biệt sự khác biệt giữa tiếng gọi và điều kiện.
Trong sự im lặng, những câu hỏi đó càng lớn hơn. Tôi dạy học vì tôi yêu thích hay vì đó là tất cả những gì tôi biết làm? Tôi có kết nối với hoạt động này hay tôi chỉ đơn giản là xây dựng bản sắc xung quanh nó? Trong đó còn có nỗi đau buồn cho những mối quan hệ mà tôi đã để trôi đi vì tôi luôn đi du lịch, luôn giảng dạy, luôn đắm chìm trong âm thanh mà không hiểu sao lại nhớ nhung những người ngay trước mặt.
Tiếng ồn giữ tất cả những thứ đó ở một khoảng cách thoải mái. Chỉ khi tôi thực sự ngồi với sự im lặng, tôi mới ngừng chạy trốn khỏi những câu hỏi đó và bắt đầu để chúng biến tôi thành một người trung thực hơn.
Việc thực hành đã thay đổi mọi thứ
Nada Yoga bắt nguồn từ sự hiểu biết rằng tất cả sự tồn tại đều là rung động. Từ tiếng vo ve của vũ trụ đến nhịp tim con người, âm thanh không chỉ đơn thuần là thứ chúng ta nghe thấy. Đó là một cái gì đó chúng ta đang có.
Việc thực hành bắt đầu một cách đơn giản. Bạn ngồi đi. Bạn lắng nghe. Bạn chống lại sự thôi thúc lấp đầy sự im lặng bằng suy nghĩ, phán xét hoặc dự đoán. Bạn để âm thanh di chuyển xuyên qua mình thay vì bật ra khỏi bề mặt của tâm trí đang xao lãng.
Những ngày đầu, tôi rất tệ với việc đó. Suy nghĩ của tôi sẽ chạy nhanh tới danh sách hàng tạp hóa, email chưa được trả lời, cuộc trò chuyện mà lẽ ra tôi nên xử lý khác đi. Thầy tôi sẽ nói nhẹ nhàng nhưng cương quyết: “Hãy quay lại với âm thanh.” Và dần dần, tôi bắt đầu.
Sau đó đến âm nhạc. Chúng tôi sẽ nghe một tiếng drone, một tambura, một tiếng bát hát, đôi khi chỉ là một nốt nhạc được giữ trên một chiếc kèn harmonica. Và trong nốt nhạc đó, tâm trí sẽ tìm thấy một điều gì đó phi thường: một nơi để nghỉ ngơi.
Đó không phải là sự im lặng như chúng ta thường nghĩ, như sự vắng bóng tiếng ồn. Đó là sự im lặng như một sự hiện diện, rộng lớn, thong thả và hoàn toàn thực tế.
Âm thanh nào dạy chúng ta về việc ở đây
Có điều gì đó có sức mạnh đặc biệt khi sử dụng âm thanh làm con đường dẫn đến sự hiện diện, bởi vì âm thanh đòi hỏi hiện tại. Bạn không thể nghe thấy ngày hôm qua. Bạn không thể nghe thấy vào ngày mai. Âm thanh chỉ tồn tại trong khoảnh khắc sống, và thực sự lắng nghe là đến đó cùng với nó.
Tôi bắt đầu nhận thấy điều này đã thay đổi kết cấu của cuộc sống bình thường như thế nào. Tôi sẽ rửa bát và nghe thấy tiếng nước khác nhau, không phải là tiếng ồn xung quanh mà là thứ gì đó đáng chú ý. Tôi sẽ ngồi với một người bạn và thực sự nghe thấy chất lượng giọng nói của họ, sự ngập ngừng giữa những lời nói của họ, những điều họ chưa nói hết.
Việc luyện tập đã mang lại cho tôi đôi tai mới. Và cùng với đôi tai mới là một kiểu hiện diện mới, không phải sự hiện diện được thực hiện bằng giao tiếp bằng mắt và gật đầu, mà là sự ổn định thực sự ở đây và bây giờ.
Tôi cũng bắt đầu hiểu ra điều gì đó về mối quan hệ của mình với âm nhạc. Tôi luôn yêu nó sâu sắc, nhưng tôi đã sử dụng nó theo cách mà nhiều người trong chúng ta vẫn làm, để quản lý trạng thái cảm xúc của mình, đẩy cảm xúc lên hoặc xuống. Nada Yoga mời tôi ngừng quản lý và bắt đầu họp.
Để âm nhạc gặp bạn ở nơi bạn đang ở mà không cần nó đưa bạn đi nơi khác, là một hành động chấp nhận bản thân sâu sắc. Đó là sự khác biệt giữa việc sử dụng âm thanh như một công cụ và việc trải nghiệm âm thanh như một sự thật.
Ba thực hành để bắt đầu
Bạn không cần phải dành nhiều năm nghiên cứu chuyên tâm để bắt đầu khám phá âm thanh như một cánh cửa dẫn đến sự hiện diện. Dưới đây là ba cách thực hành đơn giản đã thay đổi mối quan hệ của tôi với cả âm thanh và sự tĩnh lặng:
1. Lắng nghe sâu trong hai phút.
Mỗi ngày một lần, hãy dừng mọi việc bạn đang làm và nhắm mắt lại. Trong hai phút, chỉ cần chú ý đến những âm thanh xung quanh bạn mà không dán nhãn chúng là tốt hay xấu, chào đón hay không chào đón. Tiếng ồn ào của tủ lạnh, tiếng xe cộ xa xa, hơi thở của chính bạn. Hãy để mọi thứ diễn ra chính xác như nó vốn có. Đây là nền tảng của Nada Yoga: lắng nghe không phán xét.
2. Nghe nhạc có ý thức.
Chọn một bài hát và nghe nó với sự chú ý hoàn toàn và trọn vẹn. Không có điện thoại. Không có đa nhiệm. Hãy chú ý đến khoảng lặng giữa các nốt nhạc cũng như chính các nốt nhạc đó. Chú ý xem âm nhạc mang lại điều gì cho cơ thể bạn. Chú ý khoảnh khắc tâm trí bạn lang thang và nhẹ nhàng quay trở lại. Những gì bạn đang thực hành cũng giống như ngồi thiền, nhưng âm thanh sẽ trở thành chiếc neo của bạn thay vì hơi thở.
3. Ngồi với một giai điệu duy nhất.
Tìm một chiếc bát hát, một âm thoa hoặc một nốt nhạc duy nhất trên đàn piano hoặc guitar. Hãy để nó vang lên và theo dõi nó với sự chú ý hoàn toàn của bạn cho đến khi nó biến mất hoàn toàn. Âm thanh kết thúc ở đâu? Sự im lặng bắt đầu từ đâu? Ngồi với câu hỏi đó, không phải để trả lời mà để sống trong nó, có thể mở ra một điều gì đó rất sâu sắc.
Trở về nhà với hiện tại
Tôi vẫn thích nhạc nền. Tôi vẫn thích nghe podcast trên một chuyến đi bộ dài. Nhưng một cái gì đó cơ bản đã thay đổi. Tôi không còn cần âm thanh để lấp đầy khoảng trống. Tôi đã học được, một cách chậm rãi và không hoàn hảo, rằng sự yên tĩnh không hề trống rỗng. Nó chứa đầy mọi thứ mà tôi đã quá phân tâm để tiếp nhận.
Sự hiện diện không phải là một đặc điểm tính cách. Đó là một thực hành. Và âm thanh, trong tất cả sự phong phú, trong tất cả sự tinh tế của nó, trong khả năng đến và tan trong cùng một hơi thở, là một trong những người thầy dễ tiếp cận nhất mà chúng ta có.
Tất cả những gì bạn phải làm là lắng nghe.