Câu hỏi này nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng nó lại là nỗi trăn trở của nhân loại suốt hàng ngàn năm qua. Từ các triết gia Hy Lạp cổ đại cho đến những nhà tâm lý học hiện đại, ai cũng cố gắng đi tìm một định nghĩa hoàn chỉnh nhất. Nhưng thành thật mà nói, giữa guồng quay hối hả của cuộc sống thực tại, định nghĩa về hạnh phúc của chúng ta dường như đang bị “quá tải” bởi những tiêu chuẩn xã hội.
Hôm nay, hãy cùng mình sống chậm lại một chút, pha một tách trà và cùng nhau bóc tách lớp vỏ của hai từ “hạnh phúc” dưới góc nhìn chân thực và gần gũi nhất nhé.
Định nghĩa truyền thống: Hạnh phúc là gì dưới góc nhìn khoa học và triết học?
Trước khi đi sâu vào thực tế cuộc sống, chúng ta cũng nên ngó qua một chút xem thế giới định nghĩa về nó như thế nào.
- Dưới góc nhìn tâm lý học: Hạnh phúc thường được chia làm hai dạng chính. Một là Hedonia (niềm vui đến từ những khoảnh khắc thỏa mãn tức thời, sự dễ chịu) và hai là Eudaimonia (hạnh phúc đến từ việc tìm thấy ý nghĩa cuộc sống, giá trị bản thân và sự phát triển nội tại).
- Dưới góc nhìn sinh học: Hạnh phúc đơn giản là một chuỗi các phản ứng hóa học. Khi cơ thể bạn giải phóng bộ tứ hormone “vui vẻ” bao gồm: Dopamine (hormone phần thưởng), Serotonin (hormone điều hòa tâm trạng), Oxytocin (hormone tình yêu) và Endorphin (hormone giảm đau).
Nhưng đối với mình, và có lẽ là đối với bạn, những định nghĩa này nghe có vẻ quá vĩ mô và khô khan. Trong cuộc sống thực tại, chúng ta không thể cân đo đong đếm xem hôm nay mình đã sản sinh ra bao nhiêu mg Serotonin để biết mình có hạnh phúc hay không, đúng không?
Thực trạng đáng suy ngẫm: Khi “hạnh phúc” bị đóng khung bởi áp lực xã hội
Trong thế giới hiện đại, khái niệm hạnh phúc là gì vô tình bị định hình bởi những bộ lọc của mạng xã hội và định kiến số đông.
Chúng ta được lập trình để tin rằng:
- Hạnh phúc là phải có một công việc lương nghìn đô, giữ chức vụ quản lý.
- Hạnh phúc là phải sở hữu một ngôi nhà khang trang, một chiếc xe sang trọng.
- Hạnh phúc là phải có một gia đình kiểu mẫu, những chuyến du lịch check-in sang chảnh khắp thế giới.
Sự thật là: Việc chạy theo những “tiêu chuẩn vàng” này vô tình biến cuộc sống của chúng ta thành một cuộc đua marathon không có vạch đích. Khi bạn đạt được mục tiêu này, một mục tiêu khác cao hơn sẽ xuất hiện, và bạn lại tiếp tục cảm thấy thiếu thốn. Đây chính là cái bẫy mang tên “vòng xoáy thích nghi” (Hedonic Treadmill) – nơi chúng ta nhanh chóng quen với những gì mình có và lại khao khát nhiều hơn để tìm kiếm cảm giác hạnh phúc ngắn hạn.
Khái niệm của hạnh phúc ở cuộc sống thực tại: Không nằm ở “Đích đến”, mà ở “Cảm nhận”
Nếu bạn hỏi một người vừa trải qua một cơn bạo bệnh xem hạnh phúc là gì, câu trả lời của họ chắc chắn sẽ là: “Chỉ cần một cơ thể khỏe mạnh, có thể tự do đi lại và thở mà không cần máy trợ giúp”.
Nếu bạn hỏi một người vừa đi qua một ngày làm việc kiệt sức, họ sẽ bảo: “Hạnh phúc là được tắm nước ấm, ăn một bát cơm nhà và leo lên chiếc giường êm ái”.
Hạnh phúc ở cuộc sống thực tại, hóa ra, lại dung dị và trần trụi đến thế. Nó không phải là một chiếc cúp vàng ở cuối con đường, mà là những đốm sáng nhỏ nhoi xuất hiện ngay trên hành trình bạn đang đi.
Chấp nhận sự bất toàn của cuộc sống
Thực tại không bao giờ hoàn hảo. Sẽ có những ngày mưa rầm rì khiến bạn ướt sũng, có những deadline đè nặng, và có cả những mối quan hệ đổ vỡ. Hạnh phúc thực tại không phải là một cuộc sống không có nỗi buồn. Đó là khả năng bạn chấp nhận rằng: “Ngày hôm nay tệ thật, nhưng không sao cả, mình vẫn ổn và ngày mai trời lại sáng”.
Tự do trong tâm trí
Hạnh phúc ở thực tại là khi bạn ngừng so sánh chương 1 trong cuốn sách cuộc đời mình với chương 10 của người khác. Khi bạn lướt Facebook, Instagram và có thể mỉm cười chúc mừng thành công của bạn bè mà lòng không gợn lên chút tự ti hay đố kỵ, đó chính là lúc bạn chạm vào hạnh phúc thực sự.
Sự kết nối sâu sắc
Hạnh phúc thực tại là việc bạn có ít nhất một người để lắng nghe và thấu hiểu. Đó có thể là cái ôm siết chặt của mẹ khi bạn trở về nhà, là cuộc gọi dông dài với đứa bạn thân, hoặc đơn giản là ánh mắt trung thành của chú cún cưng chờ bạn ở cửa mỗi tối.
Lời kết
Sau tất cả, hạnh phúc là gì hoàn toàn phụ thuộc vào lăng kính mà bạn lựa chọn để nhìn nhận cuộc đời. Không có một công thức chung, không có một định nghĩa chuẩn mực nào cho hạnh phúc của bạn cả.
Hạnh phúc thực tại có thể chỉ là một buổi chiều cuối tuần thảnh thơi, bạn không phải lo nghĩ về công việc, ngồi đọc một cuốn sách yêu thích và nghe giai điệu một bản nhạc quen thuộc. Nó ở ngay đây, trong từng hơi thở và khoảnh khắc này, chứ chẳng ở đâu xa xôi.